Sporten tijdens de Ramadan

Wat is de Ramadan? 

De Ramadan is een jaarlijkse periode van vasten voor moslims en vindt plaats tijdens de negende maand van de Islamitische kalender. Omdat de Islamitische kalender gebaseerd is op het maanstelsel, is één Islamitisch jaar 11 dagen korter in vergelijking met deze van het zonnejaar. Hierdoor verschuift de begin- en einddatum elk jaar met 11 dagen wat ook betekent dat de Ramadan in alle mogelijke seizoenen kan plaatsvinden.  

De Ramadan staat voor bezinning, opoffering, verbroedering en het reinigen van lichaam en ziel en is één van de vijf basisplichten die elke moslim dient na te komen. Tijdens de Ramadan mogen moslims van zonsopgang tot zonsondergang niet eten, drinken, roken en vrijen. Hoewel de Ramadan niet verplicht is voor elke moslim (zieken, diabetespatiënten, vrouwen die menstrueren, zwanger zijn of borstvoeding geven, jonge kinderen, reizigers) en de periode van vasten eventueel op een later tijdstip ingehaald kan worden of men aan hun religieuze plicht kan voldoen door te geven aan de armen, kiezen heel wat moslims er toch voor om hun basisplicht na te leven in de Ramadan maand. 

Kan je sporten tijdens de Ramadan? 

Het spreekt voor zich dat de invloed van het vasten (niet eten en drinken) tussen zonsopgang en zonsondergang varieert naargelang de periode dat de Ramadan plaats vindt (lange of korte dag) alsook de klimatologische omstandigheden (temperatuur en vochtigheid) waarin men dient te sporten. 

Tot op heden zijn er te weinig kwalitatieve onderzoeken beschikbaar om gefundeerde conclusies te trekken inzake de invloed van Ramadan op sportprestaties. De resultaten die er zijn, lijken eerder te wijzen op een negatieve invloed op sportprestaties en een verhoogd risico op sportblessures. Deze zijn echter voor discussie vatbaar gezien de vele beïnvloedende factoren zoals de duur van de inspanning, de intensiteit van de inspanning, klimatologische omstandigheden, mate van recuperatie, slaapkwaliteit, …  

Hoe Gezond Sporten tijden de Ramadan? 

Om gezonde sportprestaties te leveren en blessures te vermijden moet de belasting die we aan het lichaam vragen binnen de grenzen van het mogelijke liggen; de belastbaarheid fysiek én mentaal. We spreken over de belasting-belastbaarheid balans. In het geval van de Ramadan zal het vasten een invloed hebben op de belastbaarheid van de sporter, het is dan ook raadzaam om de belasting of de sportactiviteiten indien mogelijk hierop af te stemmen. 

• Voedingsadviezen

Tijdens de Ramadan wordt eten een sociale aangelegenheid, veelal met een uitgebreid buffet die meer zoetigheid en vettere maaltijden in de aanbieding heeft. Ook de hoeveelheid van eten wordt beïnvloed door het vasten, het aanbod en het sociale gebeuren. Probeer gedurende de Ramadan hetzelfde te eten als normaal in termen van hoeveelheid en samenstelling. 

In functie van sporten bevelen we het volgende aan: 

• Ten gevolge van het vasten gedurende de dag, al dan niet in combinatie met sporten, is je energievoorraad geslonken. Eet daarom ’s avonds koolhydraatrijk om je energievoorraad (= de glycogeenvoorraad in de lever en spieren) terug op peil te brengen.
  
  
• Eiwitten zijn de bouwstenen van je lichaam en zijn noodzakelijk voor groei, opbouw (toename in spiermassa) en herstel (spierherstel na het sporten). In tegenstelling tot vetten (eindeloos) en koolhydraten (eindig), kan je geen reserves van eiwitten opslaan in je lichaam maar ze dragen wel bij tot het herstel na sportactiviteiten, vandaar het advies om eiwitten te includeren in de eerste maaltijd na het sporten.  
  
  
• Eet ’s morgens ‘gezonde’ vetten en ‘trage’ koolhydraten. Het eten van onverzadigde vetzuren en meervoudige koolhydraten - je lichaam doet er langer over om de energie uit deze voedingstoffen vrij te maken - zorgt voor een trage maar langere energievoorziening alsook heb je minder snel een honger gevoel.
  
  
• Neem kleine happen en kauw goed. Zo krijg je geen buikpijn en zorg je ervoor dat wat je eet goed wordt opgenomen door je lichaam. 
  
  
• Drink voldoende in de toegestane periode: drink 1 tot 1,5 liter per dag, verdeeld over meerdere momenten (drink niet te veel per keer). Een gezond menselijk lichaam is niet in staat om een ‘vochtreserve’ aan te leggen maar start bij voorkeur het vasten met een goed gehydrateerd lichaam. Drink eventueel een sportdrank (aan het begin en het einde van het vasten) met toegevoegd zout, zo houdt het lichaam vocht beter vast.

Let goed op wat je eet, op de momenten dat het mag

• Trainingsadviezen

Enerzijds zal het tijdstip van een training invloed hebben op de sportprestaties en de recuperatie van de sporter:  

• Trainen aan het begin van de dag heeft als voordeel dat de sporter over voldoende energie en vocht beschikt om de sportprestaties te leveren maar deze na afloop van de sportactiviteit niet kan aanvullen, wat het herstel na een fysieke inspanning gaat belemmeren. Eventueel kan de sporter zich de rest van de dag niet fit en vermoeid voelen, al dan niet met concentratieproblemen.
• Trainen aan het einde van de dag geniet de voorkeur van velen aangezien er na afloop opnieuw gegeten en gedronken kan worden en op die manier een optimaal herstel gegarandeerd kan worden. 

 
Voorzie de nodige flexibiliteit binnen het trainingsschema, indien mogelijk:

• Aangezien het niet steeds mogelijk is om het trainingsmoment aan te passen, is het belangrijk om het gevoel van fitheid en vermoeidheid bij de sporter in kwestie in kaart te brengen. Om de balans belasting-belastbaarheid in evenwicht te houden zijn individuele aanpassingen op maat van de sporter aangewezen indien hij of zij aangeeft te maken te hebben met een energietekort. 
  
  
• Omwille van de beperkte mogelijkheden om energie en vocht aan te vullen na een sportactiviteit die plaatst vindt gedurende de dag, is het trainen van de basisuithouding meer aangewezen in vergelijking met krachttrainingen en explosieve uithouding. 

Tot nu toe werd frequent gerefereerd naar een optimaal herstel vanuit een voedingsaspect, een voor de hand liggende invalshoek wanneer vasten het centrale onderwerp is. Maar een optimaal herstel is afhankelijk van meerdere factoren: intensiteit van de training, tijd tussen twee opeenvolgende trainingsprikkels, slaapkwaliteit, … 

• Omdat moslims tijdens de vastenperiode enkel tussen zonsondergang en zonsopgang mogen eten en drinken, is de kans groot dat het bioritme en slaapritme tijdelijk verstoord zal worden. In welke mate een sporter hier negatieve invloed van zal ondervinden is afhankelijk van het seizoen waarin de Ramadan plaats vindt, de compensatiemogelijkheden overdag van de sporter (kan er gerust worden, een dutje gedaan worden) en opeenvolging van een slechte nachtrust (naar het einde van de Ramadan toe, is de kans op een slaaptekort groter). 

Sommige sporters willen even intensief trainen als normaal. Zij moeten extra op gezonde voeding en voldoende slaap letten

De vochtbalans als belangrijk aandachtspunt

Door te sporten stijgt de lichaamstemperatuur en om oververhitting tegen te gaan, zal je lichaam vocht afgeven via de ademhaling en de huid (je zweet). Afhankelijk van de warmte én je trainingsactiviteiten kan het vochtverlies behoorlijk oplopen, wanneer je het vochtverlies niet kan compenseren met een vochtinname, zal het lichaam uitdrogen of dehydrateren. 

Dehydratatie heeft een negatieve invloed op de sportieve prestaties en verhoogt het risico op een blessure: je motorische controle verslechtert, je reactiesnelheid neemt af en je bent minder goed in staat juiste beslissingen te nemen. De nadelige gevolgen van uitdroging kunnen al beginnen bij een mild vochttekort van slechts twee procent van je lichaamsgewicht. 

• Pas indien mogelijk je trainingsschema aan, in functie van de weersomstandigheden. Vermijd activiteiten in warme omstandigheden gezien het vochtverlies in dat geval nog groter is.
  
  
• Start het vasten met een goed gehydrateerd lichaam. De kleur van je urine is een goede indicatie van je vochtbalans. Hoe donkerder deze is, hoe meer uitgedroogd je bent en hoe meer je moet drinken. 

• Beëindig het vasten met het drinken van een isotone sportdrank indien je veel getranspireerd hebt gedurende de dag. Door het drinken van een isotone sportdrank zullen ook belangrijke mineralen en zouten aangevuld worden.
  
  
• Drink meerdere, kleine hoeveelheden (150 – 250ml). Het menselijk lichaam kan de vochtbalans niet herstellen door het aanvullen in grote hoeveelheden, een deel gaat dan verloren via het spijsverteringsstelsel en heeft een negatieve invloed op je eetlust, wat ook niet wenselijk is. 
  
  
• Wil je de mate van dehydratatie in kaart brengen? Je lichaamsgewicht en de mate waarin het kan variëren tussen twee metingen, is een goede maat van dehydratatie. Weeg jezelf bij zonsopgang en zonsondergang. Wat je minder weegt ben je overdag, al dan niet tijdens het sporten, door je ademhaling en zweet kwijtgespeeld en is gelijk aan je gewichtsverlies. Dit mag maximaal 2% van je totale lichaamsgewicht bedragen en ligt idealiter tussen de 0 en 1%.

Kort samengevat is het belangrijk om je trainingen, maaltijden, vochtbalans en slaap af te stemmen op de (weers)omstandigheden en indien mogelijk om per training het beste tijdstip van de dag te kiezen. Op die manier kun je zo optimaal mogelijk presteren en herstellen!

Heb je als sporter resterende vragen rond voeding en vasten? De sportdiëtist kan jou adviseren en begeleiden! Via 'vind een expert' op onze website kan je snel en gemakkelijk een sportdiëtist in jouw buurt opzoeken.