Non-contact voorstekruisbandletsels bij vrouwelijke atleten: feit of fabel?

Dit weekend is alweer een speelster van het voetbalveld gedragen met vandaag het verdict van de MRI: gescheurde voorste kruisband. Er was niemand in de buurt, geen lelijke tackle, … en toch. Is dit pure pech of komt dit wel vaker voor? Kunnen wij als trainers en begeleiders van deze atleten dit voorkomen? 

Wat zeggen de cijfers ons: 

1. Bij nader onderzoek blijkt de incidentie op een voorstekruisband (ACL) letsel bij jonge vrouwelijke atleten heel hoog te liggen:
    
    
2. Non-contact ACL-scheur is een van de frequentste letsels bij voetbal, handbal en basketbal

Distribution of patients in the Norwegian National Knee Ligament Registry by age and sex.

Hoe komt dit?

Hiervoor zijn een aantal risicofactoren verantwoordelijk die enerzijds buiten de atleet (extrinsieke) liggen: wedstrijdsituatie, ondergrond.

En anderzijds binnen de atleet (intrinsieke) liggen: 

• anatomie: hoe smaller het kanaal waarlangs de ACL loopt hoe groter het risico 
• hormonen: men vermoedt dat op basis van de aanwezigheid van vrouwelijke hormonen er meer laxiteit aanwezig is in het bindweefsel van de ACL. Dit wordt extra beïnvloed door het moment binnen de cyclus.

Welk mechanisme ligt aan de basis van dit soort letsels?

Het letsel ontstaat vaak na een landing of bij het snel veranderen van richting. Vrouwelijke atleten hebben dominantere Quadriceps in verhouding tot de Hamstrings, die juist de actieve beschermers van de ACL zijn.

Uit video-analyses is gebleken dat 80% van de ACL-letsels non contact letsels zijn.

Kunnen we de atletes beschermen? 

Een mix van interventies kan ervoor zorgen dat de vrouwelijke atleet beter beschermd is tegen ACL letsels:

• Educatie: via videobeelden uitleggen wat een ACL is en hoe hij belast wordt. Elkaar leren evalaueren en aansturen naar een correcte landing (bewustwording). Kissing knieën vermijden. De FIFA (fifa11+) heeft hiervoor een programma uit gewerkt:

• Specifieke krachttraining in preseason voorbereiding (leg press, leg extension, squat, leg curl)
• Stabilisatietraining van de knie met onstabiele oppervlakken

• Starten met interventie programma’s op vroege leeftijd (6-10 jaar wordt in sommige sporten gesuggereerd)
• Dit programma gestructureerd integreren in de trainingscyclus
• Bij aanvang van seizoen elke speelsters een drop vertical jump test laten uitvoeren en deze filmen

Hoe revalideer je van een voorstekruisbandletsel? 

Hierin heb de atleet de keuze tussen een conservatieve of een operatieve aanpak:

Bij een conservatieve aanpak traint men de spieren op zodat de stabiliteit in de knie door de spieren wordt opgevangen. Als de knie niet onstabiel aanvoelt én afhankelijk van de sport en van het niveau van sportbeoefening kan voor deze aanpak gekozen worden. 

Bij een operatieve aanpak wordt de voorste kruisband gereconstrueerd door de chirurg. Hiervoor zijn verschillende technieken mogelijk. Erna volgt een revalidatie van 6 à 8 maanden waarbij in de eerste maanden de nadruk wordt gelegd op herstel van de mobiliteit en herstel van de spiercontrole. Daarna volgt opbouw van de kracht en het trainen van de functionaliteit om zo na ongeveer 8 maanden tot sporthervatting te komen.  

Bronnen

• Kwadwo A et al: Determination of the Position of the Knee at the Time of an Anterior Cruciate Ligament Rupture for Male Versus Female Patients by an Analysis of Bone Bruises. Am J Sports Med 2018 Jun;46(7):1559-1595  
• Michaelidis M et al: Effects of knee injury primary prevention programs on anterior cruciate ligament injury rates in female athletes in different sports: a systematic review. Phys Ther Sport. 2014 Aug;15(3):200-10. 
• Renstrom P et al: Non-contact ACL injuries in female athletes: an International Olympic Committee current concepts statement. Br J Sports Med 2008 jun;42(6): 394-412.